Wat een etiket doet met de recyclebaarheid van je verpakking

Het verschil van de twee sausflessen in de afvalstroom

Beide flessen belanden in de PMD-bak en gaan na inzameling dezelfde kant op. Tot het moment dat de scanner ze leest.

De fles met het kunststof etiket

In de sorteerinstallatie bepaalt de scanner van welk materiaal de fles is. Bij het kunststof etiket leest hij dwars door het etiket heen, en herkent hij de PET-fles eronder. Daarmee belandt deze fles dus in de PET-stroom.
Bij de recycler wordt de fles gehakseld en gewassen. Hierbij laat het etiket los en wordt deze afgevoerd. Wat uiteindelijk overblijft van de sausfles is schoon gerecycled PET, waarvan nieuwe flessen en trays gemaakt kunnen worden.

De fles met het papieren etiket

Door papier schijnt geen licht. Daarom kan de scanner er niet doorheen kijken. Herkent de scanner daardoor de fles niet als PET, belandt deze in de verkeerde sorteerstroom. Het PET van jouw fles wordt dan niet als PET gerecycled en gaat verloren voor die stroom.

Belandt de fles toch in de PET-stroom, dan verschuift het probleem naar de recycler. Papiervezels laten namelijk niet netjes los, deze blijven aan het kunststof plakken. Daarmee wordt het gerecycled PET vervuild en gaat de kwaliteit van het gerecyclede PET omlaag.

Betekent dat dat papier nóoit op een kunststof verpakking kan? Op een kartonnen verpakking is papier juist weer een logische keuze. Etiket en verpakking behoren dan in dezelfde stroom. Maar op een vormvaste, kunststof verpakking is papier in de basis geen gunstige combinatie.

Etiketten staan in bijlage II van de verordening genoemd als beoordelingsparameter. Drie dingen wegen mee: hoeveel van de verpakking bedekt wordt door het etiket, van welk materiaal het is gemaakt en welk type lijm gebruik wordt gemaakt.

Daarmee is de vraag “is mijn etiket recyclebaar?” niet los te beantwoorden. Die vraag is alleen te beantwoorden voor de gehele verpakkingseenheid. Een etiketmateriaal dat op een HDPE-fles prima werkt, kan op een PET-fles precies het verkeerde doen.

Die klassen gaan over Design for Recycling (DfR): welk deel van je verpakking (in gewichtsprocent) aan de ontwerpcriteria voldoet. Klasse A begint bij 95%, klasse B bij 80% en klasse C bij 70%.
Zit jouw verpakking daaronder, dan telt deze als technisch niet-recyclebaar. En omdat jouw gehele verpakkingseenheid beoordeeld wordt, kan één onderdeel al snel veel impact maken op dit percentage.

Wat nu nog ontbreekt, is de methode om dat percentage te berekenen. Verpact geeft aan dat er tot en met 2029 nog zeker 30 aanvullende documenten gaan volgen vanuit de EU met nader uitgewerkte vereisten. Dit kan ook tot 2030 opschuiven als die uitwerking later komt. Vandaag kan daarom niemand je vertellen in welke klasse jouw verpakking gaat vallen.  

Wat dit betekent voor je keuze

Je hoeft hier geen materiaaldeskundige voor te worden. Drie stappen brengen je al ver:

1. Splits je verpakking op in componenten. Bij een fles zijn dat bijvoorbeeld de fles zelf, de dop en het etiket. Bij een tray de schaal, de afdekfolie en het etiket. Welke onderdelen jouw verpakkingen precies heeft, bepaal je zelf.  

2. Leg per component de gegevens vast. Hoofdmateriaal, materiaalsoort, gewicht en of er gerecycled materiaal in zit. Vraag die op bij de leverancier van elk onderdeel. Verpact adviseert daar nu al mee te beginnen en noemt dit een verpakkingenpaspoort.

3. Beoordeel de combinatie, niet het losse onderdeel. De vraag is niet of een etiket goed of recyclebaar is, maar of dit etiket bij deze verpakking past.

De eerste twee stappen kan je zelf al zetten.
De derde vraagt kennis van materialen, en precies daar ligt onze rol. We drukken dagelijks etiketten en verpakkingen voor allerlei toepassingen en volgen de ontwikkelingen van PPWR en Design for Recycling op de voet.
Daardoor weten we uit de praktijk welke combinaties werken en beschikbaar zijn voor jouw verpakking en welke niet. Waar nodig laten we de gehele verpakkingseenheid testen, bijvoorbeeld met Nationaal Testcentrum Circulaire Plastics.